آذربایجان

جمهوری آذربایجان کشوری واقع در قفقاز جنوبی است که از شمال با روسیه، از غرب با گرجستان و ارمنستان، از جنوب با ایران و از شرق با دریای خزر هم‌مرز است. پایتخت آن باکو است و جمعیت کشور حدود ۱۰ میلیون نفر می‌باشد. زبان رسمی مردم آذری و واحد پول آن مانات آذربایجان (AZN) است. دین غالب اسلام (اکثراً شیعه) است، اما جمعیت‌هایی از مسیحیان و یهودیان نیز در کشور زندگی می‌کنند.

آذربایجان دارای تنوع جغرافیایی بالایی است و شامل مناطق ساحلی، دشت‌ها، کوهستان‌ها و جنگل‌ها می‌شود. دریای خزر شرق کشور را فرا گرفته و بزرگ‌ترین دریاچهٔ جهان است، در حالی که کوهستان‌های قفقاز در شمال و شمال غرب مناظر طبیعی خیره‌کننده‌ای ایجاد کرده‌اند. کوه‌های کوچک قفقاز و دشت‌های مرتفع در جنوب و غرب کشور قرار دارند و آب و هوا از نیمه‌خشک ساحلی تا کوهستانی سرد متغیر است. آذربایجان به «سرزمین آتش» معروف است، زیرا دارای منابع غنی نفت و گاز طبیعی و پدیده‌های طبیعی مانند آتشفشان‌های گِل‌فشان و آتشگاه‌های طبیعی (Yanar Dag) است.

تاریخچه آذربایجان بسیار طولانی و پیچیده است و این سرزمین شاهد امپراتوری‌ها و فرهنگ‌های مختلف بوده است. تمدن‌های باستانی آن بیش از ۴ هزار سال قدمت دارند و در قرون وسطی بخش‌هایی از کشور تحت حکومت ایرانیان صفوی و خانات محلی بوده است. در قرن ۱۹، به دلیل منابع نفت، مورد توجه روسیه و کشورهای اروپایی قرار گرفت و بخشی از امپراتوری روسیه شد. پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، آذربایجان در ۳۰ اوت ۱۹۹۱ استقلال خود را اعلام کرد. نظام سیاسی کشور جمهوری ریاستی است که رئیس‌جمهور نقش محوری دارد و مجلس ملی یک‌مجلسه است.

اقتصاد آذربایجان به شدت به منابع انرژی متکی است. نفت و گاز طبیعی مهم‌ترین صادرات و عامل اصلی رشد اقتصادی کشور هستند. علاوه بر آن، صنایع پتروشیمی، ساخت و ساز، صنایع غذایی و نساجی نیز فعال هستند. در بخش کشاورزی، تولید غلات، میوه، سبزیجات و دامپروری اهمیت دارد. گردشگری نیز با توجه به جاذبه‌های تاریخی و طبیعی، به ویژه شهر باکو، شهرهای شکی و قوبا و سواحل دریای خزر، نقش مهمی در اقتصاد دارد. آذربایجان عضو سازمان‌های بین‌المللی مانند سازمان همکاری اسلامی، شورای اروپا و اتحادیه اقتصادی اوراسیا است و روابط تجاری گسترده‌ای با کشورهای همسایه و اروپایی دارد.

فرهنگ آذربایجان غنی و متنوع است. موسیقی سنتی این کشور شامل موغام است که در فهرست میراث ناملموس یونسکو ثبت شده است. رقص‌ها و لباس‌های محلی هر منطقه ویژگی خاص خود را دارند و معماری کشور ترکیبی از سنت و مدرنیته است، از شهر قدیم باکو (Icherisheher) و برج دختر (Maiden Tower) گرفته تا برج‌های شعله مدرن. ادبیات و شعر آذربایجان نیز غنی است و شاعرانی مانند نظامی گنجوی در ادبیات فارسی و آذری شهرت دارند. غذاهای ملی شامل پلِوف، دولما، کباب، باقلوا و چای آذری هستند.

به طور کلی، آذربایجان کشوری با تنوع طبیعی، غنای تاریخی، میراث فرهنگی و منابع انرژی غنی است که هم به عنوان مرکز اقتصادی و سیاسی منطقه و هم به عنوان مقصد گردشگری شناخته می‌شود. پایتخت آن باکو با ترکیبی از معماری مدرن و تاریخی، بازارهای زنده و سواحل دریای خزر، قلب فرهنگی و اقتصادی کشور را تشکیل می‌دهد.